Hơn hai tháng gồng mình chống dịch COVID-19, người dân TP.HCM cảm giác "quen dần" với những đêm hè tịch lặng gần như tuyệt đối. Giờ đây, tiếng còi cứu thương lúc dập dồn, lúc thong thả chỉ để màn đêm biết rằng tỉnh thành vẫn đang còn thở, dù rất nặng nhọc. Các gia đình chốt cửa im ỉm cả ngày, ngoài những bản tin thời sự, điều duy nhất họ muốn làm là hỏi thăm nhau.
Hai bên hàng xóm voice-call để biết tình hình xung quanh. Cô bạn thời trung học của chúng tôi từ Hoa Kỳ mỗi ngày đều gọi về cho một người thân ở Việt Nam để biết mọi người vẫn ổn. Mùa dịch, "sướng" nhất khỏi phải canh múi giờ, bởi lúc này ở hai nửa bán cầu, ai cũng đang ở nhà, chờ… những ngày mới lên. Chúng tôi kể cho cô nghe về cậu bạn học chung lớp ngày xưa - Võ Quốc Huy.
lâu nay nay ai cũng biết Huy làm ăn đủ sống với hai quán bánh canh cua ở Q.10 và Q.11 (TP.HCM). Vợ con định cư nước ngoài trước đại dịch hồi năm ngoái, mình Huy ở lại điều hành quán xá. Từ 31/5 đến nay, các cơ sở kinh doanh đóng cửa theo các chỉ thị giãn cách, anh thành người "nghèo đột xuất" và chính thức ăn gạo "cứu trợ" từ bạn bè hơn ba tuần nay. Dù đã được một chủ mặt bằng miễn phí tất cả tiền thuê nhưng nguyên của Huy đang dần "chảy máu" cho các khoản tiền nhà, điện nước… và khoản hàng tháng "lo cho ông già".
Những khu phong tỏa dựng lên khắp TP.HCM trong thời gian qua (Ảnh: QN)
"Nằm trong nhà tuyệt đối không dám đi đâu. Qua dịch chắc co lại một tiệm thôi. Đúng là mới… nghèo nó oải thiệt, nhưng cũng còn cầm cự được, vẫn hơn nhiều người dưới tỉnh lên đây làm, thấy tội ghê nơi" , Huy tâm can. Khổ như "thốt nhiên nghèo" là có thật! Bởi với anh, bí mà chả dám lên mạng hay "alô" ca cẩm với ai vào cái lúc mà "ai cũng khổ như ai" này.
Từ tháng 6/2021, chị L.T.Q.N. (quê Long An, tạm cư Q.Tân Phú) quyết định trả mặt bằng, thanh lý cửa hàng bán mũ bảo hiểm trên đường Âu Cơ, Q.11. "Thiệt ra làm ăn cũng đã quá ế ẩm từ đầu dịch rồi. Nhưng mỗi người một ý kiến, một lựa chọn. Tôi chọn ở lại Sài Gòn vì về quê cũng khó cho người nhà, nhất là nguy cơ lây bệnh. Hơn nữa, thành thị như ngôi nhà thứ hai của tôi rồi. Khó khăn kinh tế vẫn không bằng ý thức hoang mang, sức ép trông đợi cuộc sống sớm ổn định trở lại đâu, nên tôi chọn ở yên tại đây" , chị nói.
Thật sự nhiều tháng nay, mọi xài của gia đình chị đều phải dè sẻn, có gì ăn đó. Mang gương mặt của những người "bỗng nhiên nghèo" ở thành thị thật trớ trêu khi thường ngày gửi tiền về phụ hai bên nội ngoại, nay vợ chồng N. lại phải nhờ dưới quê "cứu trợ" nhu yếu phẩm ngược trở lại cho gia đình mình.
Những người dân nhận được hàng cứu trợ từ những ân nhân là những "người nghèo đột xuất" ở TP.HCM với phương châm "còn giúp được người khác là có phúc cho tôi rồi" (Ảnh: QN)
Những trường hợp như Huy và N. thực sự là vẫn hơn nhiều người xa quê khác đang lọt thỏm giữa Sài Gòn. Nhưng câu chuyện của "người giàu cũng khóc" N.Tr.Đ. xảy ra hôm 15/8 quả là quá thương tâm. Không như Huy, N.... những người vẫn hy vọng ngày được tái lập kinh doanh, tìm thời cơ làm ăn sau dịch, Đ. đã liều mạng sau núi nợ.
Theo biểu lộ của bạn bè, đồng nghiệp, Đ. là một con người lúc nào sục sôi, say mê cho các dự án start-up. Đó là định danh "thương hiệu cá nhân chủ nghĩa" không bao giờ thay đổi của anh. Một người như thế khi thất bại có nhẽ shock hơn người khác nhiều lần. Chỉ vài tháng trước làn sóng thứ tư của COVID-19 quét qua TP.HCM, Đ. khởi nghiệp một vài dự án và cần vốn kinh doanh. Hành trình 37 năm giữa dòng đời của Đ. đã không tìm ra được lối thoát tâm trong tâm dịch cùng khó khăn chung của toàn xã hội.
Những dòng cuối trên Facebook cá nhân, Đ. gửi lời xin lỗi bác mẹ, bạn bè, đối tác và các cộng sự, viên chức đã từng tin nơi mình. "Lỗi tuốt là về phía mình, đã không cẩn thận khi làm và đầu tư. Khoản nợ là quá sức với mình trong giai đoạn hiện tại và không thể trả lại cho mọi người được cả vật chất lẫn ý thức", anh viết.
Từ một viên chức địa ốc giờ nghỉ ở nhà không lương, Võ Đức (ngụ Q.11) bắt đầu nếm trải giai đoạn "nghèo mới", dù luôn tinh thần những khó khăn này chỉ là tạm. "Ai bỏ về quê nghĩa họ lo cho một hai tháng tới thôi. Tôi ở đây với hy vọng mọi thứ rồi sẽ qua và thành phố sẽ trở lại những hoạt động kinh doanh sôi nổi" , Đức nói.
Mất thu nhập, anh bám trụ và đã "linh hoạt" để có tiền chợ bằng cách tham dự làm lái xe các "chuyến xe 0 đồng" cứu trợ cho các nhóm từ thiện. "Dù không có thù lao nhưng bù lại cũng được rau củ quả anh ạ, cũng là một cách để cải thiện nhu yếu phẩm thực phẩm. Còn lại thời giờ ai mà chẳng phải ăn vào tiền kiệm ước" , Đức nói và cho biết dịch bệnh chả tiêu gì nhiều, điện nước cũng chỉ cỡ một triệu đồng/tháng.
Với Đức, COVID-19 ập tới, mới thấy rõ người Việt mình không bao giờ bỏ nhau. "Giờ thấy ai mà còn đi làm từ thiện được là đáng quý, vì thầy tôi nói được giúp người khác là có phúc cho mình rồi. Còn lại, mỗi người sẻ chia một chút siết tay nhau chờ cho qua dịch, giữ an toàn cho mình và người thân trước bệnh tật thôi, chứ làm sao có thể sống đầy đủ như lúc thường nhật được. Tôi bây giờ chỉ còn ăn ngày hai bữa thôi. Sáng cơm chiên trễ trễ tí để lướt qua cữ chiều. Chiều độn thêm mì gói lướt qua cữ tối, cứ thế" , Đức nói về mấy tuần găng tay gần đây.
Những người trong khu trọ đứng xếp hàng chờ nhận đồ cứu trợ dưới trời mưa (Ảnh: QN)
Nhiều người cám cảnh cho cảnh ngộ vợ chồng Vũ Quốc Vân (Q.3) cùng làm gia sư dạy kèm. Vào dịch, để vợ nghỉ thai sản cùng ba con ở nhà, mình anh bươn chải ra đường bán rau. Sau hai lần bị phạt vì buôn bán tự phát, loay hoay đi giao thực phẩm online lại tiếp bị lập biên bản giữ bằng lái xe. "Thiệt tình, trong một tháng tôi lãnh ba cái giấy phạt rồi. Chắc lên nhờ chủ tịch phường cho làm công nhận khó khăn để miễn đóng phạt quá. Tôi đồng ý chấp hành, nhưng rồi cũng phải để 4 người ở nhà, một mình ra ngoài, tuyệt đối tuân thủ 5K, chỉ mong dù giãn cách thế nào, cũng nên ưu tiên cho việc lưu thông hàng hóa" , anh Vân thổ lộ. Nói về việc ở lại thành phố, người thầy đi bán rau này cho hay, mình xem đâu là nhà thì sẽ có cách biến hóa để tồn tại thôi mà!
Những ngày cuối tháng 8/2021, TP.HCM nối tăng cường các biện pháp giãn cách xã hội theo tinh thần Chỉ thị 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ với phương châm "xây dựng mỗi phường, xã, thị trấn; mỗi cơ quan, nhà máy, xí nghiệp là một pháo đài buồng dịch" kể từ 0g ngày 23/8 đến hết ngày 6/9. Ai cũng hiểu rằng, thảy những vắt, trong đó có cả sự bối rối, của chính quyền các cấp là nhằm bảo đảm kiểm soát được dịch bệnh trên toàn tỉnh thành trước ngày 15/9.
Bỏ qua những tong tả, lo lắng trước mỗi cột mốc giãn cách, mọi người tiếp chuyện cùng nhau hướng tâm mình về những niềm hy vọng như bình minh mỗi buổi sáng. Và trong sự đợi chưa biết còn bao lâu ấy, người ta rõ là rất ấm lòng trước những chia ngọt, sẻ bùi của những người chưa quen cùng chung thị thành, cùng chung khó khăn chống chọi với dịch bệnh. Và sờ soạng họ đều là những người "đột nhiên nghèo" giữa thành thị sầm uất nhất nước do đại dịch. Tin nhắn của các phụ huynh trong lớp các con khiến tôi càng thêm khẳng định điều đó: "Chị gì mẹ bé Thảo ơi, vợ chồng em làm thuê nhân ở nhà 3 tháng nay rồi. Em còn nuôi hai con nhỏ. Xin chị có thể giúp em ít rau với trứng cầm cự qua dịch được không ạ? Em cám ơn chị rất nhiều".
Tin nhắn trả lời của phụ huynh kia: "Ok em, tương lai có trứng về chị sẽ nhắn em qua lấy nhé. À, còn có ít rau cải ngọt và gạo nữa. Nhà chị mấy tháng nay cũng mất thu nhập, nhưng may còn tiền tiết kiệm nên cũng đắp đổi qua ngày, chờ hết dịch rồi mình làm lại từ đầu…"
Ôi, những người trong trần giới biết rằng, còn giúp được nhau, đã là một phần phước rồi!
